Keywords
Abstract
Ta’lim fanlari sohasida turli tadqiqotlarni birlashtirish raqamli va matematik savodxonlik kabi asosiy kompetensiyalarni rivojlantirish uchun muhimdir. Biroq, O‘zbekiston ta’lim tizimining o‘ziga xos sharoitiga moslashtirilgan modelga ehtiyoj mavjud bo‘lsa-da, O‘zbekiston maktablarida “O‘qish, Aqliy xarita tuzish va Ulashish” (O‘AU) o‘qitish modelini joriy etishdagi qiyinchiliklarni tushunishda tadqiqotlar bo‘yicha bo‘shliq mavjud. Ushbu tadqiqotning maqsadi O‘AU o‘qitish modelining o‘quvchilarning raqamli va matematik savodxonligiga ta’sirini baholashdir.
Tadqiqotda kvazi-eksperimental dizayn qo‘llanilib, ikki tajriba sinfi va bir nazorat sinfi tashkil etildi. Birinchi tajriba sinfida O‘AU o‘qitish modeli “aqliy hujum” (brainstorming) texnikasi bilan qo‘llanildi. Ikkinchi tajriba sinfida esa O‘AU modeli “aqliy hujum”siz amalga oshirildi. Nazorat sinfi odatiy ta’lim jarayonini maktab o‘quv dasturi asosida davom ettirdi. Tadqiqot juft semestr davomida O‘zbekistonning Toshkent viloyati Olmaliq shahrining ikki maktabdan jami 96 nafar o‘rta maktab o‘quvchilarini qamrab oldi. Ma’lumotlar so‘rovnoma va test orqali yig‘ildi. Ma’lumotlarni tahlil qilish uchun Winstep va SPSS dasturlari qo‘llanildi.
Tadqiqot natijalari O‘AU o‘qitish modelini “aqliy hujum” usuli bilan birlashtirish o‘quvchilarning matematik va raqamli savodxonligini rivojlantirishda samarali ekanini tasdiqladi. Ushbu yondashuv asosida ta’lim olgan o‘quvchilar faqat O‘AU modeli yoki bevosita an’anaviy o‘qitish usuli asosida ta’lim olgan tengdoshlariga qaraganda yuqoriroq matematik savodxonlik ko‘nikmalarini namoyon etdilar. Mazkur model o‘qituvchilarga o‘z usullarini moslashtirish, o‘quvchilar talablariga javob beradigan qiziqarli ta’lim muhitini yaratishda qo‘llanma bo‘lib xizmat qilishi mumkin.